Brigitte Borremans, QSE manager van VITO, kreeg voor haar eindwerk ’Veilig werken met nanodeeltjes’ de ‘Gouden giraf’ van 2011 tijdens de opendeurdag van Prevent Academy en Lucina Opleidingen. In haar eindwerk heeft de laureaat een beleid uitgewerkt voor het veilig werken met nanomaterialen bij VITO. Brigitte maakte dit eindwerk in het kader van de opleiding Preventieadviseur arbeidsveiligheid Niveau 1.
Voor synthetische nanomaterialen bestaan geen specifieke wettelijke verplichtingen. De wettelijke verplichtingen bij blootstelling aan conventionele gevaarlijke stoffen (beoordeling van blootstelling, toetsen aan grenswaarden en maatregelen nemen conform de preventiehiërarchie) kunnen voor nanodeeltjes slechts gedeeltelijk worden toegepast. Gebrek aan informatie over de toxiciteit van nanomaterialen, de mate van blootstelling en het ontbreken van specifieke normen (definities, meetmethoden, standaardmaterialen, juiste metriek) maakt het ingewikkeld om voor een bepaalde situatie de risico’s kwantitatief te beoordelen. Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat de fysische en chemische eigenschappen van nanomaterialen een andere benadering vragen dan de traditionele gevaarlijke stoffen. Daarom wordt in de bestaande literatuur gepleit voor het toepassen van het voorzorgsprincipe, nl. de blootstelling zoveel mogelijk beperken (ALARA principe: as low as reasonably achievable) tot er meer duidelijkheid is over de daadwerkelijke risico’s.
Ondanks het feit dat het moeilijk is om de risico’s van nanomaterialen te beoordelen, zijn werknemers, ook bij VITO, mogelijks blootgesteld aan nanomaterialen. Daarom was het voor VITO hoogstnoodzakelijk om een specifiek nanobeleid uit te werken. In haar eindwerk heeft Brigitte een overzicht gegeven van wat er in de literatuur bestaat over risicobeoordeling en ‘ veilig’ werken met nanomaterialen. De QSE manager werkte voor VITO ook een specifiek nanobeleid uit, dat de werknemers, die met nanomaterialen werken, verplicht om passende maatregelen te nemen om potentiële gevaren voor de gezondheid te voorkomen. Aan de hand van een beslissingsboom worden de nanomaterialen ondergebracht in één van de drie gevarenklassen (van Nano 3 = meest gevaarlijk tot Nano 1 = minst gevaarlijk), afhankelijk van hun voorkomen (vezels, poedervorm, in oplossing, in matrix, …), de hoeveelheid waarmee gewerkt wordt en hun toestand tijdens het proces (mogelijkheid tot vrijkomen van stof, gesloten of open systeem, als agglomeraat, …). Aan elke gevarenklasse zijn preventie- en beschermingsmaatregelen gekoppeld, gaande van werken in een volledig gesloten systeem (handschoenkast, gesloten proces, ….) tot basismaatregelen die reeds genomen worden bij werken met gevaarlijke chemische producten.
Het werken met nanomaterialen werd geïntegreerd in de bestaande zorgsystemen van VITO. Naast de werkinstructies voor het werken met gevaarlijke producten en gemodificeerde en pathogene organismen, bestaat er nu een specifieke werkinstructie voor het omgaan met nanomaterialen. Werken met nanomaterialen is ook opgenomen als apart aandachtgebied in andere reeds bestaande procedures, omdat speciale aandacht voor deze materialen vereist is in verschillende stappen van het onderzoeksproces. Op deze manier wordt de nadruk gelegd op het feit dat nanomaterialen niet kunnen worden beschouwd als de klassieke gevaarlijke producten in niet-nanovorm en dat specifieke aandacht moet geschonken worden aan deze materialen.
De ‘Gouden giraf’ is een award waarmee Prevent Academy jaarlijks het beste eindwerk van een student preventie van de Academy wil belonen. Een jury van deskundigen bepaalt welk eindwerk het beste, het meest vernieuwende of het best bruikbare is. De giraf werd gekozen als symbool omdat die, net zoals een goede preventieadviseur, steeds zijn nek uitsteekt.
Zie ook: www.lucina-academy.be/p/ALUMNI-02 (nieuw venster)