De Unit Transitie Energie en Milieu (TEM) groepeert een 40-tal onderzoekers die wetenschappelijk invulling geven aan de transitie naar een duurzame samenleving. Het onderzoek vindt vooral toepassing in beleidsadvisering van regionale, nationale en internationale overheden zoals de Europese Commissie.
De focus van het onderzoek ligt op vier domeinen: (i) energie- en emissiescenario's, (ii) energie- en klimaatbeleid, (iii) transport en mobiliteit en (iv) integrale duurzaamheidsevaluaties.
Bij het uitzetten van transitiepaden naar een meer duurzame energievoorziening zijn energiescenario's essentieel. Binnen de unit loopt heel wat onderzoek rond het bouwen en toepassen van technisch-economische energiemodellen en milieukostenmodellen. Aan de hand van een integrale beschrijving van het energiesysteem - potentieel van primaire energiebronnen, huidige energie-uitrusting, nieuwe technologieën, beleidskeuzes- berekenen de modellen de beste combinatie van energiediensten om aan de energievraag te kunnen voldoen, rekening houdend met milieu- en klimaatdoelstellingen. Onze scenarioberekeningen zijn uitermate geschikt om een economisch gefundeerd, integraal beleid uit te stippelen rond lucht/klimaat/energie.
Multi-polluent optimalisatie MKM voor reductiemaatregelen NOx en SO2
Naast het opmaken van energiescenario's, geven we ruimer wetenschappelijke onderbouw aan het energiebeleid in concrete onderzoeksprojecten. Voorbeelden zijn het doorrekenen van onrendabele toppen van groene stroom en groene warmte in Vlaanderen, impact-analyse bij het invoeren van de Europese energie-efficiëntie richtlijn en ondersteuning van het beleid naar invoering van energieprestatie regelgeving van gebouwen. Specifieke focus ligt op monitoring van energieverbruiken. Zo is er de jaarlijkse Energiebalans Vlaanderen, met gedetailleerde data rond energieverbruik per sector, het aandeel hernieuwbare energie en warmtekrachtkoppeling.
De klimaatproblematiek is sterk gelinkt met het energiedebat. Om menselijk geïnduceerde klimaatwijziging tegen te gaan, is het belangrijk dat goed onderbouwde mitigatiemaatregelen hun weg vinden in onze maatschappij. Monitoring en voorspellingen zijn belangrijke tools voor de opvolging van de te behalen doelstellingen. We reiken hiervoor wetenschappelijk gefundeerd beleidsadvies aan, samen met de noodzakelijke monitoring tools. Daarnaast wordt gebruik gemaakt van de energiescenario's om toekomstige doelstellingen te onderbouwen.
De emissies van de transportsector stijgen het snelst en zijn vanwege het diffuse karakter van de emissies moeilijk aan te pakken. We beschikken over een brede set aan modellen en instrumenten van micro- tot macroniveau om het energieverbruik en de milieu-impact van voertuigen en transportstromen te analyseren, te combineren met nauwkeurige metingen (rijstijlanalyse, verbruik en emissies, concentraties) en dit om te zetten naar concreet beleidsadvies (o.a. EcoScore) en diensten (duurzaam vlootbeheer).
Nieuwe technologische opties krijgen snel het etiket van duurzaamheid opgekleefd. Echter, als we kijken vanuit zowel het gezichtspunt van energiegebruik, als vanuit emissies van milieubelastende stoffen, als vanuit hun gevolgen voor het ruimtegebruik, komen we vaak tot een ander beeld. In duurzaamheidsevaluaties spelen we in op de behoefte aan integrale analyses van product- en procesketens. Dit soort analyses leiden tot een beter inzicht in de milieu-, energie- en grondstoffenimpact van productieprocessen of de levenscyclus van producten. Duurzaamheidsevaluaties kunnen verschillende vormen aannemen: van 'bedrijfspoort-tot-bedrijfspoort' (Beste Beschikbare Technieken, of BBT-benadering), over 'wieg-tot-graf' (levenscyclusanalyse, of LCA-benadering), tot 'wieg-tot-wieg'. Speciale focus gaat naar de thema's duurzaam bouwen en wonen, en bio-energie.
Integrale duurzaamheidsaspecten en transitie naar duurzame energie zijn twee strategische drivers binnen het biomassa-onderzoeksdomein. Specifiek loopt ons onderzoek rond stationaire bio-energie (warmte, koude, electriciteit) en biobrandstoffen voor transport. Belangrijk is de ketenbenadering waarbij verbanden worden gelegd tussen de voorbereiding, implementatie, opvolging (monitoring) en analyse (impact assessment) van biomassa- en biobrandstofstrategieën. Dit gebeurt op basis van de technologische kennis en gebruik makend van scenario-analyses, prognoses en potentieelbepalingen. Het onderzoek vindt toepassing in de beleidsondersteuning op diverse beleidsniveaus en concrete haalbaarheidsanalyses voor de integratie van duurzame energie in de bedrijfsvoering.
Watergekoeld roosteroven
Houtsnippers
Brandhaard op biomassa
Enkele recente onderzoeksprojecten en publicaties:
- Energiescenario's:
- Post Kyoto options for Belgium - MARKAL/TIMES, 2012-2050, VITO/KUL - Centrum voor Economische Studiën, November 2007
- TUMATIM: Treating uncertainty and risk in energy systems with MARKAL/TIMES
- MKM: Milieukostenmodel voor Vlaanderen (zie www.emis.vito.be (nieuw venster))
- ETSAP-netwerk (www.etsap.org (nieuw venster) ; Energy Technology Systems Analysis Programme van het Internationale Energieagentschap).
- Energie- en klimaatbeleid:
- Transport en mobiliteit:
- CLEVER - Clean vehicle research
- BIOSES - Analysis of life cycle emissions of biofuels
- LIMOBEL - Long-run impacts of policy packages on mobility in Belgium
- SHAPES - Systematic analysis of health risks and physical activity associated with cycling Policies
- Activity based modelling of travel behaviour
- A model based approach for evaluating the safety and environmental effects of traffic policy measures
- Duurzaamheidsevaluaties:
- Beste Beschikbare Technieken voor de oppervlaktebehandeling van metalen, 2008 (www.emis.vito.be/BBT (nieuw venster))
- Assessment of the use of General Binding Rules in the implementation of the IPPC Directive - European Commission, DG ENV, 2007
- SuFiQuaD - Sustainability, financial and quality evaluation of dwelling types
- Bio-energie:
