Waarover gaat Tabula?
Tabula is een Europees IEE-project waarin VITO samen met 12 andere partners deelneemt. Binnen Tabula wordt een geharmoniseerde structuur voor Europese gebouwentypologieën ontwikkeld. Elk deelnemend land zal op basis hiervan een nationale typologie ontwikkelen. De typologie omvat een set modelgebouwen met karakteristieke energetische kenmerken. Het project richt zich tot residentiële gebouwen hoewel uitbreiding naar niet-residentiële gebouwen mogelijk is. Elke modelwoning zal een bepaalde bouwperiode en gebouwtype vertegenwoordigen. Het belangrijkste product van het project vormt een interactieve webtool. De webtool is geschikt voor verschillende toepassingen zoals energieadviesdoeleinden, portfolio- vergelijkingen, beoordeling van het woningpatrimonium van een bepaald land of regio en de internationale vergelijking van woningbestanden.
Ga naar de webtool: http://webtool.building-typology.eu/ (Engelstalig - nieuw venster)
Wat is een gebouwentypologie?
Een gebouwentypologie is een classificatie naar gemeenschappelijke parameters van gebouwen. Tabula zal de nadruk leggen op de beoordeling en verbetering van de energieprestatie. Het typologisch concept focust dus op die parameters verbonden aan het energieverbruik. Elke typologie is gedefinieerd volgens specifieke parameters. De belangrijkste zijn:
- Bouwperiode: het gebouwenbestand wordt geclusterd in “Ouderdomsklassen” verwijzend naar het bouwjaar;
- Gebouwgrootte: het gebouwenbestand wordt geclusterd in “Gebouwtypes” (eengezinswoningen; rijwoningen etc. ,meergezinswoningen; flatgebouwen etc.)
Deze twee parameters bepalen de assen van de typologische matrix. Hierachter zitten de specifieke kenmerken van de bouwschil die vanuit een afzonderlijke subtypologie zijn opgebouwd.
Overige parameters uit de energiebalans van een woning die worden beschouwd zijn:
- Type en leeftijd van de systemen voor energievoorziening: de verschillende systemen worden in detail gebundeld in een aparte subtypologie;
- Regionale ligging; de energetische gebouwkenmerken kunnen sterk variëren naargelang regio (cf. Scandinavië vs. Mediterraans gebied). Dit is geldig op Europese schaal maar eveneens voor sommige lidstaten individueel. De mogelijkheid is daarom voorzien om per land verschillende klimaatregio’s te beschouwen.
Tabel: Hoofdmatrix van de Belgische gebouwentypologie
Door welke elementen wordt een gebouwentypologie gevormd?
Voor elke klasse is er (minstens) één typisch gebouw als zijnde representatief voor de categorie. De thermische eigenschappen van deze modelwoningen zijn vastgelegd onder de vorm van datasets in combinatie met de verschillende subtypologieën.
Gebouwen dataset:
- Algemene kernmerken: aantal verdiepingen, vloeroppervlakte, etc.;
- Geometrische data: beschermd volume, schiloppervlaktes, etc.;
- Thermische eigenschappen van de bouwschil: U-waarden (aparte subtypologie “Schildelen”);
- Kenmerken energiesysteem (aparte subtypologie “energiesystemen”).
Subtypologieën:
- Schildelen: U-waarden voor daken, muren, openingen, vloeren; naargelang constructietype en jaar inclusief suggesties voor energiebesparende maatregelen;
- Energiesystemen: rendementen voor warmtegeneratoren, opslag, distributie en afgifte.
De nationale typologie zal voor de gebruiker te raadplegen zijn onder de vorm van twee onderdelen:
- Een “gebouwenmatrix” als overzicht voor alle gebouwtypes die in de classificatie zijn opgenomen;
- Een “Gebouwfiche” voor elke modelwoning waarin een overzicht staat van de thermische eigenschappen van de schildelen en energiesystemen (constructietype en U-waarden alsook installatietypes met bijhorende rendementen), geschikte energiebesparende maatregelen voor bouwschil en energiesystemen en de energieprestatie en besparingspotentiëlen.
Deze gebouwfiches werden gebundeld in de nationale typologie brochure:
Nationale brochure over de TABULA woningtypologie (PDF - 2,25Mb - nieuw venster)
Figuur: Overzicht van de belangrijkste componenten van de TABULA gebouwentypologie
Voor welke doeleinden kan een gebouwentypologie worden gebruikt?
1. Toepassing ter onderbouwing van energieadvies
De typologie is geschikt voor energiedeskundigen en particulieren voor het verstrekken van initieel energieadvies. Huisbezitters verkrijgen een snel overzicht in de energieprestatie van de voor hun vergelijkbare woningen en zien de impact van energiebesparende maatregelen. De modelwoningen kunnen geïntegreerd worden in softwareprogramma’s of voor de toetsing van subsidieprogramma’s.
2. Toepassing bij portfoliovergelijkingen van gebouwen
De typologie is een geschikt instrument voor huisvestingsmaatschappijen voor de vergelijking van hun woningenbestand. Het biedt zowel mogelijkheden voor de beoordeling van individuele gebouwen als voor het volledige bestand in portfolio.
3. Toepassing als beoordeling van het nationale of regionale gebouwenpatrimonium
Een nationale gebouwentypologie kan gebruikt worden als model voor het visualiseren van het energieverbruik van het totale woningenbestand. Dit vereist informatie over:
• De frequenties waarmee gebouwtypes en energiesystemen voorkomen;
• Een inschatting van het aantal reeds gerenoveerde woningen;
• Actuele gegevens over de residentiële energieverbruiken.
Wetenschappelijk rapport: IEE TABULA - Typology Approach for Building Stock Energy Assessment (Engelstalige PDF - 5Mb - nieuw venster)
Nationale adviesgroep
Bij aanvang van het project is een nationale adviesgroep opgericht. Dit feedbackkanaal wenst de kwaliteit van de ontwikkelingen te verdiepen en de informatieverspreiding te verbreden. Geïnteresseerden kunnen zich vrijblijvend aanmelden om te participeren vanuit hun expertise.
De adviesgroep kent een voornamelijk informele werking. Communicatie gebeurt per mail of informele contacten op andere evenementen. Voor bepaalde mijlpalen in het project zijn formele overlegmomenten mogelijk.
"The sole responsibility for the content of this paper lies with the authors. It does not represent the opinion of the Community. The European Commission is not responsible for any use that may be made of the information contained therein."
